Mandina gradina s tri nekropole stećaka
Mandina gradina i srednjovjekovna nekropola stećaka u polju ispod gradine smješteni su s desne strane puta Tomislavgrad – Blidinje (iz pravca Tomislavgrada), preko puta Mandinog Sela, koje se nalazi na nadmorskoj visini od 870 metara. Ova gradina je jedina smještena u samom istočnom dijelu Duvanjskog polja. Vizuelno je odlično povezana s gradinom na Libu.
Nacionalni spomenik, proglašen 2021. godine, čine praistorijska gradina i nekropole sa stećcima raspoređene u tri grupe: dvije na lokalitetu Mandina gradina i jedna u polju ispod Mandine gradine.
Praistorijska gradina i srednjovjekovna nekropola, raspoređene u tri skupine, svjedoče o tome da je život na ovom lokalitetu kontinuirano trajao od praistorije pa sve do srednjeg vijeka. Sudeći po aktivnom katoličkom, pravoslavnom i muslimanskom groblju koja se nalaze u blizini, lokalitet predstavlja važno mjesto ukopa i danas, te izvanredan primjer kontinuiranog korištenja lokaliteta u sepulkralne svrhe.
Mandina gradina jedini je gradinski lokalitet smješten u nizini. Podignuta je na prirodnoj uzvisini i kao takva izdvaja se iz sistema od 40 odbrambenih utvrda na Duvanjskom polju. Ovalnog je oblika i orijentisana po dužoj osi u pravcu istok–zapad. Na gradini se nalazi nekoliko terasa različitih nivoa. Na samoj padini Mandine gradine, kao i na njenom produžetku, nalazi se srednjovjekovna nekropola sa stećcima. Stećci su u obliku ploča, orijentisani u pravcu sjeverozapad – jugoistok. Na padini gradine registrovano je 16 stećaka od nekadašnje nekropole koja ih je brojala 20. Stećci su bez ukrasa.
Na jugoistočnom produžetku Mandine gradine, oko 100 metara od ove nekropole, nalaze se još tri stećka. Neki od ukrasa vremenom su nestali, tako da su danas vidljivi rozeta, polumjesec, krst i bordure. U polju, sjeverozapadno, u pravcu Tomislavgrada, nalazi se još jedna nekropola sa 32 stećka, bez evidentiranih ukrasa.
RAŠĆANI – praistorijski tumulus i srednjovjekovna nekropola
Južno od puta Rašćani – Srđani, u današnjem pravoslavnom groblju, na većem tumulusu, prečnika 35 metara i visine 4 metra, nalaze se tri stećka: jedan sanduk i dvije ploče amorfnog oblika. Stećci su oštećeni i bez ukrasa. Takođe, tu se nalaze i dva zanimljiva krsta, odnosno amorfna stećka, sa simbolima jabučica, sunca i ljudske šake. Orijentisani su u pravcu sjeveroistok – jugozapad.
